Халкъыбызны тарыхы жашайды

Уллу жырчы уллу дунияны багъасыды, бетиди. Уллу жырчысы болгъан халкъ уллу, узакъ тарыхы да болгъан халкъды. Аны биле, къууанабыз. Аз халкъны ырысхысы да аз болуучусун эсге алсакъ, аны жыр жаны бла, хунерле жаны бла бир заманда кемлиги болмагъанды. Эшшиги, Омар ёмюрле бла айтыла келген жырланы айтады, алагъа неси ёмюрюню кюреш жолларын къоша эсе да! Аланы уа, ал буруннгу жырланы, Омар кибик жырчыла этгендиле, жашауну теренден кёре билген, уллу сермешлеге, батырлыкълагъа, къоргъашлыкъ шартлагъа шагъат болгъан, халкълары бла бирге аллай ишлеге, кеслери къатышхан закий адамла!

Жырла - уллу, узакъ тарыхны, миллетни ниет байлыгъына шагъатдыла деген заманыбызда. эсибизде ол турады, жырланы болгъан ишлеге аталып этилгенлери - юйле, тарыгъыула, ийнарла, айтышла, батырлыкъ жырла, тарых, жортууул жырла, нарт батырланы сёнгмез, унутулмаз жортуууллары...

Отарланы Омар, ауазы жетип, жыр хунери кёрюнюп, алгъа бир арбазны, ызы бла бир элни, андан сора халкъын, ахырында саулай дунияны аллында жырлап башлагъанлы хар таулуну, тюрк миллетден адамны жюреги учунуп, ёхтем болуп, ол инсан уллулукъну сезеди, сынайды.

Жырчы Омар дегенде, акъылман Кязим дегенча, закий Къайсын дегенча, халкъыбыз кесини къыйынлы тарыхында инсан уллулукъну, адамлыкъны бир заманда да кем этмей келген къадарында. Омар аны бары къыйынлыгъы ючюн Аллах берген саугъасыды деп мен алай къарайма. Азлыкъ, артыкълыкъ, юлюшсюзлюк, жер тарлыкъ не бек къыса, булчукларындан чёкдюре келген заманда да къабар къабыны, ичер сууунлай, таркъайгъанда да, халкъыбызны жыргъа тынгылар къудурети болгъанды. Аны бла къайгъыларын угъай эсенг, ачлыгъын окъуна унутургъа къолундан келгенди.

Бизни ёмюрюбюзде Омар эди халкъыбызгъа аллай къоргъашлыкъ этген, аны жырлары, сабыр адамлыгъы, таукеллиги, хар заманда бирча жашау, тиричиликге, адам акъылыны хорларыгъына ийнаннганлай къалыучу таулу асыллыгъы! Сейир тюйюлмюдю, XX ёмюрню арасында бир иш ахлусу таулу миллетни кюйсюз къадар аллай бир булгъагъанда, тюк-тюк, жик-жик этип, къум тюзлеге, таулагъа, жер-жерлеге чачханда, уруш отуна атханда, инсан чюйреликлени ёртенинде юйютгенде, аны жырчысы ол уллу къара булгъаныуну эм аллында - зулмучуну къара къалагъыны тюз да огъурсуз учунда болуп тургъаны?! Аны ючюн тюйюлмюдю бюгюнлкюде малкъар миллетни сау-эсен жашай эсе, тепсей эсе, жырлай эсе, сабан сюре эсе, юйле ишлей эсе, къызла-жашла ёсдюрюп, жангы юйюрле къурай эсе - аланы барысы ючюн бек алгъа анагъа, эмчек сютюн бир къара кюч да къуруталмагъан таулу тиширыугъа, ызы бла таулу жыргъа табу этгенибиз?

Ырхылада, боранлада, тал, акъ ётмекден тоюп, эсирик бола, сыйлы машиналада жюрюп, миллет бетибизни сансынмагъан кезиулерибизде окъуна ол ёмюрлюк уллу жырны - МИЛЛЕТНИ ЖАНЫН - аз да кем этмей, ол угъай эсенг, бютюн УЛЛУ, бютюн бай, бютюн жарыкъ эте келген Омар тюйюлмюдю? Жырны файгъамбары тюйюлмюдю ол?

Шукур болсун, жырчы Омарны бетинде халкъыбызны къууатлы бети кёрюнеди! Шукур болсун, Омар жырлагъан жырлада халкъыбызны тарыхы жашайды, халкъыбызны жолларын ханс басмай турады. Бюгюнлюкде жырларгъа сюйгенле, жыр фахмулары да болгъанла кёпден-кёп бола баргъанлары Омарча жырчыбыз болгъаныны, аны игилигини хайырынданды.

Омар жырлагъанда, аны халкъы жырлагъанды! Жырны башын бир зулмучу кесалмады! Иншаллах ёмюрледе да кесалмаз!

Къачан эсе да бизни халкъыбызны жеринде, тёрюнде жыргъа деменгили эсгертме салыныр деп ийнанама! Ол эсгертме Омар сыфатлы боллукъ сунама!

ТЁППЕЛАНЫ Алим 
филология илмуланы кандидаты
Заман.-2006.- 6 июнь

Контакты

Напишите нам
assia big